Schimmel en vocht en de gevolgen hiervan

Mensen met allergieën voor schimmels of met astma, kunnen heftig reageren op schimmels. Naast dat ze allergisch zijn, zijn velen gevoelig voor schimmels zonder aanwijzingen voor een acute immuunreactie. Ernstige reacties kunnen optreden bij werknemers die worden blootgesteld aan grote hoeveelheden schimmels in werkomgevingen, zoals boeren die rond beschimmeld hooi werken. Ernstige reacties kunnen koorts en kortademigheid zijn en het risico op de ontwikkeling van sarcoïdose.

Hoe vaak komt schimmel in gebouwen voor?
Schimmels komen veel voor in gebouwen en huizen. Schimmel groeit op plaatsen met veel vocht, zoals rond lekken in daken, ramen of pijpen, of waar er overstromingen zijn geweest. Schimmel groeit goed op papierproducten, karton, plafondtegels en houtproducten. Schimmel kan ook groeien in en op verf, behang, isolatie, gipsplaten, tapijt, stof en stoffering.
De soorten, die het meest binnen voorkomen zijn:

  • Cladosporium: Er bestaan meer dan 50 soorten van deze schimmel. Tast zowel dood als levend weefsel aan.
  • Penicillium: Het zogenaamde ‘Penseelschimmel’. Dit is het antibioticum penicillium en bevindt zich ook op Brie- en Camembert kaas.
  • Aspergillus: Er bestaan meer dan 200 soorten van, Komt voor in hooi en compost.

Er bestaat geen nauwkeurige informatie over hoe vaak verschillende schimmels worden gevonden in gebouwen en huizen.

Hoe komen schimmels in het binnenmilieu en hoe groeien ze?
Schimmel komt zowel binnen als buiten voor. Schimmel kan een huis binnenkomen via open deuren, ramen, ventilatieopeningen en verwarmings- en airconditioningsystemen. Schimmel in de lucht buiten kan zich ook hechten aan kleding, schoenen en huisdieren en kunnen zo mee naar binnen worden genomen. Wanneer schimmelsporen vallen op plaatsen waar overmatig vocht is, zoals waar lekkage kan zijn opgetreden in daken, pijpen, muren, plantenpotten of waar er overstromingen zijn geweest, zullen ze groeien. Veel bouwmaterialen bieden geschikte voedingsstoffen die schimmel aanzetten tot groei. Natte cellulosematerialen, waaronder papier en papierproducten, karton, plafondtegels, hout en houtproducten, zijn bijzonder bevorderlijk voor de groei van sommige schimmels. Andere materialen zoals stof, verf, behang, isolatiemateriaal, gipsplaten, tapijt, stof en stoffering ondersteunen gewoonlijk schimmelgroei.

Hoe beïnvloeden schimmels mensen?
Blootstelling aan vochtige en beschimmelde omgevingen kan een verscheidenheid aan gezondheidseffecten veroorzaken. Sommige mensen zijn gevoelig voor schimmels. Voor deze mensen kan blootstelling aan schimmels leiden tot symptomen zoals:

  • een verstopte neus
  • aanhoudende verkoudheid
  • piepende ademhaling
  • rode of jeukende ogen of huid

In 2004 ontdekte men dat er voldoende bewijs was om blootstelling binnenshuis aan schimmels te koppelen aan symptomen van de bovenste luchtwegen, hoest en piepende ademhaling bij anders gezonde mensen, met astmasymptomen bij mensen met astma en met overgevoeligheid en pneumonitis bij personen die vatbaar zijn voor immuun-gemedieerde aandoeningen.
In 2009 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie aanvullende richtlijnen uitgegeven, de WHO-richtlijnen voor luchtkwaliteit binnenshuis: ‘Vocht en Schimmel’.
Andere recente onderzoeken hebben een mogelijk verband gelegd van vroege blootstelling aan schimmels aan de ontwikkeling van astma bij sommige kinderen. Met name bij kinderen die genetisch vatbaar zijn voor de ontwikkeling van astma en dat geselecteerde interventies die de huisvestingsomstandigheden verbeteren, de morbiditeit van astma en ademhalingsallergieën kunnen verminderen.
Een verband tussen andere nadelige gezondheidseffecten, zoals acute idiopathische longbloeding bij zuigelingen, geheugenverlies of lethargie en schimmels, waaronder de schimmel Stachybotrys chartarum, is niet bewezen. Verdere studies zijn nodig om erachter te komen wat acute idiopathische bloeding en andere nadelige gezondheidseffecten veroorzaakt.
Er is geen bloedtest voor schimmel. Sommige artsen kunnen allergietesten uitvoeren op mogelijke allergieën voor schimmels, maar geen klinisch bewezen tests aangeven wanneer of waar een bepaalde schimmelblootstelling heeft plaatsgevonden.

Wie loopt het meeste risico op gezondheidsproblemen bij blootstelling aan schimmel?
Ongeveer 5% van de mensen is allergisch voor schimmel. Naast dat ze allergisch zijn, zijn velen gevoelig voor schimmels zonder aanwijzingen voor een acute immuunreactie. Afgezien van de reactie op schimmel, reageren velen ook op de toxines die schimmel produceert. Deze verbindingen worden gewoonlijk mycotoxinen genoemd. Blootstelling aan mycotoxinen is ook gekoppeld aan nierschade en kanker. Onderzoekers in de Verenigde Staten, Zweden en Slovenië hebben geconcludeerd, dat de resultaten van diverse onderzoeken de hypothese ondersteunen, dat blootstelling aan schimmels belangrijk is voor het risico op sarcoïdose.

  • Mensen met allergieën kunnen gevoeliger zijn voor schimmels
  • Mensen met immuunsuppressie of onderliggende longaandoeningen zijn gevoeliger voor schimmelinfecties
  • Personen met chronische luchtwegaandoeningen (bijvoorbeeld chronische obstructieve longaandoening, astma) kunnen ademhalingsproblemen hebben
  • Personen met immuunsuppressie lopen een verhoogd risico op infectie door schimmels

Als u of uw familieleden deze aandoeningen hebben, moet een gekwalificeerde arts worden geraadpleegd voor diagnose en behandeling.

Hoe houd je schimmel uit gebouwen en huizen?
Inspecteer gebouwen op tekenen van waterschade en zichtbare schimmel als onderdeel van routinematig gebouwonderhoud. Bekijk de omstandigheden die schimmelgroei veroorzaken (bijv. Waterlekken, condensatie, infiltratie of overstroming) om schimmelgroei te voorkomen.
In uw huis kunt u schimmelgroei beheersen door:

  • Luchtvochtigheid goed te regelen;
  • Onmiddellijk lekkende daken, ramen en pijpen repareren;
  • Grondig reinigen en drogen na overstromingen;
  • Ventilerende douche-, was- en kookruimtes.

Specifieke aanbevelingen:

  • Houd de luchtvochtigheid zo laag mogelijk – tussen 30% en 50% – de gehele dag door. Een airconditioner of ontvochtiger helpt u het niveau laag te houden. Houd er rekening mee dat de luchtvochtigheid in de loop van een dag verandert met veranderingen in het vocht in de lucht en de luchttemperatuur, dus u moet de luchtvochtigheid meer dan eens per dag controleren.
  • Gebruik een airconditioner of een luchtontvochtiger tijdens vochtige maanden.
  • Zorg voor voldoende ventilatie in uw huis. Gebruik afzuigventilatoren die naar buiten ventileren in de keuken en badkamer. Zorg ervoor dat uw wasdroger naar buiten ventileert.
  • Verhelp eventuele lekken in het dak, de muren of het sanitair van uw huis, zodat schimmel geen vocht meer heeft om te groeien.
  • Overweeg geen tapijt te gebruiken in kamers of ruimtes zoals badkamers of kelders die veel vocht kunnen bevatten.

Als u ervoor kiest om bleekmiddel te gebruiken om schimmel op te ruimen:

  • Meng nooit bleekwater met ammoniak of andere huishoudelijke schoonmaakmiddelen. Het mengen van bleekwater met ammoniak of andere reinigingsproducten zal gevaarlijke, giftige dampen produceren
  • Open ramen en deuren voor frisse lucht
  • Draag niet-poreuze handschoenen en oogbescherming
  • Kleine ruimtes, zoals een douche of een ruimte zo groot als een deur, kunnen vaak door bewoners worden schoongemaakt, maar grotere ruimtes hebben mogelijk meer professionele hulp nodig. Volg altijd de instructies van de fabrikant wanneer u bleekmiddel of een ander reinigingsproduct gebruikt.
  • Als u een grote hoeveelheid schimmel heeft en u denkt niet dat u het opruimen zelf kunt beheren, kunt u contact opnemen met een professional die ervaring heeft met het reinigen van schimmel in gebouwen en huizen.

Tot slot
Het is gebruikelijk dat artsen beweren dat schimmel geen belangrijke rol speelt bij het ontstaan van chronische auto-immuunziekten of ontstekingsziekten. Het is belangrijk om te begrijpen dat niet alleen schimmel kan bijdragen aan auto-immuunproblemen, die worden behandeld met immuunonderdrukkende medicijnen. Schimmel overwint vaak het immuunsysteem van een persoon wanneer het wordt onderdrukt. Dus als u steroïden, zoals prednison of corticosteroïden gebruikt voor chronische pijn, moet u zich er van bewust zijn, dat langdurig gebruik hiervan het immuunsysteem onderdrukt, waardoor het gevoeliger wordt voor het schimmelprobleem.