{"id":12553,"date":"2025-09-05T20:55:42","date_gmt":"2025-09-05T20:55:42","guid":{"rendered":"https:\/\/medisoft.nl\/?p=12553"},"modified":"2025-09-06T07:26:52","modified_gmt":"2025-09-06T07:26:52","slug":"marktwerking-in-de-zorg-een-systeem-dat-burgers-uitknijpt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/medisoft.nl\/?p=12553","title":{"rendered":"Marktwerking in de zorg: een systeem dat burgers uitknijpt"},"content":{"rendered":"

<\/h2>

Sinds de invoering van het zorgstelsel in 2006, op voorstel van minister Hoogervorst (VVD), met marktwerking als leidend principe, is de Nederlandse gezondheidszorg ingrijpend veranderd. Het oorspronkelijke idee was eenvoudig: concurrentie zou leiden tot betere zorg tegen lagere kosten. In werkelijkheid is het tegenovergestelde bereikt. Zorgverzekeraars en farmaceutische bedrijven hebben de macht gekregen en gegrepen, terwijl pati\u00ebnten en zorgverleners steeds meer verdrinken in regels, wachttijden en stijgende kosten. Marktwerking heeft de zorg niet effici\u00ebnter of toegankelijker gemaakt; het heeft een systeem gecre\u00eberd waarin commerci\u00eble belangen boven gezondheid staan.<\/p>\n

De macht van de zorgverzekeraars<\/strong><\/p>\n

Tot 2006 werden bijna alle zorgkosten volledig vergoed. Er was geen eigen risico, geen eigen bijdragen en pati\u00ebnten konden vrij kiezen waar zij behandeld wilden worden. De basiszorg was breed toegankelijk en vrijwel iedereen kon rekenen op adequate behandeling zonder financi\u00eble drempels. Sinds de invoering van marktwerking zijn premies echter explosief gestegen en verzekeraars steeds winstgevender geworden. In 2023 behaalde Achmea Zorgverzekeringen een winst van \u20ac277 miljoen, voornamelijk door hogere beleggingsresultaten en commerci\u00eble optimalisatie. De gemiddelde nominale zorgpremie steeg sinds 2006 met 61%, van \u20ac85,58 naar \u20ac137,42 per maand. In werkelijkheid is de winststijging van verzekeraars nog veel groter, zeker wanneer bonussen voor bestuurders en rendementen op beleggingen worden meegerekend.<\/p>\n

Tegelijkertijd werd het eigen risico ingevoerd, begonnen eigen bijdragen te gelden en werden beperkingen opgelegd aan behandelingen, medicijnen en zorgaanbieders. Wat ooit vanzelfsprekend was \u2013 volledige vergoeding van noodzakelijke zorg \u2013 is nu veranderd in een systeem dat pati\u00ebnten dwingt om te kiezen tussen hun gezondheid en hun portemonnee. Het systeem beloont verzekeraars die zo min mogelijk uitgeven aan zorgkosten, terwijl de zorgvraag exponentieel groeit door vergrijzing, chronische ziekten en complexe behandelingen.<\/p>\n

Marktwerking: winst voor verzekeraars, verlies voor pati\u00ebnten<\/strong><\/p>\n

De zogenaamde voordelen van marktwerking blijken in de praktijk nauwelijks ten goede te komen aan de pati\u00ebnt. Zorgverzekeraars bepalen waar een pati\u00ebnt behandeld mag worden, welke medicijnen vergoed worden en wanneer zorg beschikbaar is. Het basispakket wordt systematisch uitgekleed; goedkopere medicijnen en behandelingen krijgen de voorkeur, terwijl aanvullende verzekeringen actief worden gepromoot om extra inkomsten te genereren. Pati\u00ebnten betalen meer, krijgen minder zorg en zien hun keuzevrijheid drastisch beperkt. Elke besparing voor de verzekeraar gaat ten koste van de pati\u00ebnt: minder behandelingsopties, strengere selectiecriteria en een basispakket dat steeds beperkter wordt. Marktwerking in de zorg is geen kwestie van effici\u00ebntie of kwaliteitsverbetering; het is een systeem waarin winst voor verzekeraars boven alles staat.<\/p>\n

De farmacie bepaalt de spelregels<\/strong><\/p>\n

Farmaceutische bedrijven hebben een enorme machtspositie opgebouwd. Zij bepalen vaak kunstmatig hoge prijzen voor medicijnen en sturen indirect de keuzes van verzekeraars en zorgverleners. Apotheken hebben nauwelijks ruimte om zelf medicijnen te bereiden of alternatieven lokaal te produceren, omdat verzekeraars deze bereidingen niet vergoeden. Pati\u00ebnten zijn afhankelijk van dure farmaceutische producten en de regels van de verzekeraar. Goedkopere, vaak effectievere en lokaal geproduceerde oplossingen verdwijnen uit het zorgaanbod. Zorg wordt niet langer bepaald door medische noodzaak, maar door commerci\u00eble belangen van farmacie en verzekeraars, waardoor de pati\u00ebnt structureel de dupe is.<\/p>\n

De overheid heeft de regie uit handen gegeven<\/strong><\/p>\n

Het grootste probleem is dat de overheid de regie over basiszorg heeft uitbesteed aan commerci\u00eble instellingen. Premies worden ge\u00efnd door verzekeraars, terwijl het terugdraaien van dit systeem onder de hoede van de overheid miljarden zou kosten en verzekeraars mogelijk schadeclaims van tientallen miljarden zouden indienen. Nederland heeft zichzelf financieel en juridisch in een wurggreep gebracht. Pati\u00ebnten betalen de prijs: hogere kosten, minder keuzevrijheid en een zorgstelsel dat winst boven gezondheid stelt. Marktwerking in de zorg is geen experiment meer; het is een systematische belemmering voor goede, toegankelijke en betaalbare zorg, waarin commerci\u00eble belangen regeren ten koste van iedere pati\u00ebnt.<\/p>\n

Internationaal perspectief<\/strong><\/p>\n

We praten over \u00e9\u00e9n Europa en toch blijken de verschillen tussen de landen enorm als het gaat om kosten voor pati\u00ebnten. Nederland valt op doordat het niet alleen in zorgpremies en eigen bijdragen hoog scoort, maar ook in belastingen en accijnzen op tabak, brandstof en alcohol. In veel andere Europese landen ligt de totale financi\u00eble druk op burgers aanzienlijk lager. Scandinavische landen bieden bijna alle zorg gratis aan via een publiek gefinancierd systeem, terwijl andere EU-landen via sociale of nationale verzekeringen de basiszorg grotendeels gratis dekken, vaak met slechts kleine eigen bijdragen. Nederland combineert hoge premies, eigen risico\u2019s en aanvullende kosten, waardoor het voor burgers \u00e9\u00e9n van de duurste landen is om ziek te worden.<\/p>\n

Onderstaande tabel laat zien hoe Nederland zich verhoudt tot andere Europese landen wat betreft basiszorg, eigen bijdragen en jaarlijkse zorgkosten per inwoner.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Land<\/strong><\/td>\nSysteem van gezondheidszorg<\/strong><\/td>\nMate van gratis zorg voor inwoners<\/strong><\/td>\nEigen bijdrage \/ kanttekening<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n
Belgi\u00eb<\/strong><\/td>\nZiekenfonds<\/td>\nBasiszorg grotendeels<\/strong> gratis<\/strong> via sociale verzekering<\/td>\nKleine co-payments (remgeld) voor consulten\/medicatie<\/td>\n<\/tr>\n
Bulgarije<\/strong><\/td>\nNationale ziekteverzekering<\/td>\nBasiszorg gratis<\/strong> bij registratie<\/td>\nSoms kleine kosten voor medicijnen of specialistische zorg<\/td>\n<\/tr>\n
Cyprus<\/strong><\/td>\nNationale gezondheidsdienst (NHS Cyprus)<\/td>\nPublieke zorg grotendeels<\/strong> gratis<\/strong><\/td>\nEigen bijdrage voor medicijnen; priv\u00e9klinieken betalen<\/td>\n<\/tr>\n
Denemarken<\/strong><\/td>\nPublieke gezondheidszorg gefinancierd via belastingen<\/td>\nVrijwel volledig gratis<\/strong> voor inwoners<\/td>\nKleine bijdrage bij sommige specialistische diensten<\/td>\n<\/tr>\n
Duitsland<\/strong><\/td>\nSociale ziektekostenverzekering<\/td>\nDekking van bijna alle basiszorg<\/td>\nPremie verplicht, kleine eigen bijdrage bij medicijnen<\/td>\n<\/tr>\n
Estland<\/strong><\/td>\nSociale ziektekostenverzekering<\/td>\nBasiszorg gratis<\/strong> voor verzekerden<\/td>\nSommige medicatie en tandheelkunde kosten<\/td>\n<\/tr>\n
Finland<\/strong><\/td>\nPublieke gezondheidszorg via belastingen<\/td>\nVrijwel volledig gratis<\/strong><\/td>\nKleine bijdrage bij medicijnen of ziekenhuisopname<\/td>\n<\/tr>\n
Frankrijk<\/strong><\/td>\nSociale ziektekostenverzekering (S\u00e9curit\u00e9 Sociale)<\/td>\nGroot deel gratis <\/strong>terugbetaald<\/td>\nKleine eigen bijdrage voor consulten en medicijnen<\/td>\n<\/tr>\n
Griekenland<\/strong><\/td>\nNationale gezondheidszorg<\/td>\nBasiszorg gratis<\/strong> voor geregistreerde burgers<\/td>\nSoms kleine bijdragen voor medicatie en priv\u00e9zorg<\/td>\n<\/tr>\n
Hongarije<\/strong><\/td>\nNationale verzekering<\/td>\nBasiszorg grotendeels gratis<\/strong><\/td>\nEigen bijdrage voor sommige diensten en medicatie<\/td>\n<\/tr>\n
Ierland<\/strong><\/td>\nPublieke zorg (HSE)<\/td>\nGratis voor bepaalde groepen<\/td>\nOverigen deels via verzekering of co-payments<\/td>\n<\/tr>\n
Itali\u00eb<\/strong><\/td>\nServizio Sanitario Nazionale<\/td>\nVrijwel gratis<\/strong> bij gebruik van publieke ziekenhuizen<\/td>\nEigen bijdrage voor medicijnen en sommige specialistische zorg<\/td>\n<\/tr>\n
Kroati\u00eb<\/strong><\/td>\nSociale verzekering<\/td>\nBasiszorg gratis<\/strong> voor verzekerden<\/td>\nKleine bijdrage voor medicatie<\/td>\n<\/tr>\n
Letland<\/strong><\/td>\nSociale verzekering<\/td>\nBasiszorg gratis <\/strong>voor verzekerden<\/td>\nKleine bijdrage bij medicijnen\/specialistische zorg<\/td>\n<\/tr>\n
Litouwen<\/strong><\/td>\nSociale verzekering<\/td>\nBasiszorg gratis<\/strong> voor verzekerden<\/td>\nKleine bijdrage voor medicijnen en tandheelkunde<\/td>\n<\/tr>\n
Luxemburg<\/strong><\/td>\nSociale verzekering<\/td>\nVrijwel volledig gratis<\/strong><\/td>\nKleine co-payments mogelijk<\/td>\n<\/tr>\n
Malta<\/strong><\/td>\nPublieke gezondheidszorg via belastingen<\/td>\nVrijwel volledig gratis<\/strong><\/td>\nKleine eigen bijdrage voor bepaalde diensten<\/td>\n<\/tr>\n
Nederland<\/strong><\/td>\nVerplichte basisverzekering<\/td>\nBasiszorg gedekt via verzekering<\/td>\nPremie en kleine eigen bijdragen voor oa medicijnen<\/td>\n<\/tr>\n
Oostenrijk<\/strong><\/td>\nSociale verzekering<\/td>\nBasiszorg grotendeels gratis<\/strong><\/td>\nKleine eigen bijdrage mogelijk<\/td>\n<\/tr>\n
Polen<\/strong><\/td>\nNationale ziektekostenverzekering<\/td>\nBasiszorg gratis<\/strong> voor verzekerden<\/td>\nKleine co-payments voor medicatie<\/td>\n<\/tr>\n
Portugal<\/strong><\/td>\nServi\u00e7o Nacional de Sa\u00fade<\/td>\nVrijwel volledig gratis<\/strong><\/td>\nSoms kleine bijdrage voor medicijnen<\/td>\n<\/tr>\n
Roemeni\u00eb<\/strong><\/td>\nSociale verzekering<\/td>\nBasiszorg gratis<\/strong> voor verzekerden<\/td>\nKleine bijdragen voor medicijnen<\/td>\n<\/tr>\n
Sloveni\u00eb<\/strong><\/td>\nSociale verzekering<\/td>\nBasiszorg gratis<\/strong> voor verzekerden<\/td>\nKleine eigen bijdrage voor medicijnen\/specialistische zorg<\/td>\n<\/tr>\n
Slowakije<\/strong><\/td>\nSociale verzekering<\/td>\nBasiszorg gratis<\/strong> voor verzekerden<\/td>\nKleine co-payments mogelijk<\/td>\n<\/tr>\n
Spanje<\/strong><\/td>\nServicio Nacional de Salud<\/td>\nPublieke zorg grotendeels gratis<\/strong><\/td>\nEigen bijdrage voor medicijnen, sommige diensten<\/td>\n<\/tr>\n
Tsjechi\u00eb<\/strong><\/td>\nSociale verzekering<\/td>\nBasiszorg gratis <\/strong>voor verzekerden<\/td>\nKleine co-payments voor medicijnen<\/td>\n<\/tr>\n
Zweden<\/strong><\/td>\nPublieke gezondheidszorg via belastingen<\/td>\nVrijwel volledig gratis<\/strong><\/td>\nKleine kosten voor medicijnen of tandheelkunde<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Vergelijking met het Verenigd Koninkrijk<\/strong><\/p>\n

Nederland heeft een zorgstelsel dat via een verplichte basisverzekering toegankelijk en gereguleerd is, maar niet gratis. In tegenstelling tot het Verenigd Koninkrijk \u2013 dat sinds Brexit geen EU-lid meer is \u2013 liggen de zorgkosten per inwoner in Nederland aanzienlijk hoger. Het NHS-systeem wordt volledig gefinancierd uit belastingen en biedt vrijwel alle zorg gratis aan inwoners. In Nederland betalen burgers hoge premies, een verplicht eigen risico en co-pays, terwijl commerci\u00eble belangen van verzekeraars en farmaceutische bedrijven een grote rol spelen. Hierdoor is de zorg financieel zwaarder en minder transparant dan in het publiek gefinancierde systeem van het VK.<\/p>\n

Een ziek systeem vraagt om radicale verandering<\/strong>
\nHet is duidelijk: een gezond, rechtvaardig zorgstelsel is in Nederland verloren gegaan.
\nDe oplossing is helder:<\/p>\n

    \n
  • Basiszorg moet weer een publieke voorziening worden, volledig gefinancierd via belastingen en zonder winstoogmerk.<\/li>\n
  • Zorgverzekeraars moeten worden beperkt tot vrijwillige, aanvullende verzekeringen die echte keuzemogelijkheden bieden.<\/li>\n
  • De macht van farmaceutische bedrijven moet worden teruggedrongen. Apotheken moeten weer ruimte krijgen om zelf medicijnen te bereiden en lokaal geproduceerde oplossingen aan te bieden, zonder dat pati\u00ebnten extra betalen.<\/li>\n<\/ul>\n

    Nederland heeft een gezondheidszorgsysteem nodig waarin solidariteit, toegankelijkheid en pati\u00ebntenzorg centraal staan en niet commerci\u00eble winst. Het is tijd dat de politiek de moed toont om deze fundamentele koerswijziging door te voeren. Want de gezondheid van miljoenen burgers is te belangrijk om over te laten aan een systeem dat winst boven welzijn stelt. Alleen een publieke, solidaire en transparante gezondheidszorg kan garanderen dat iedereen toegang heeft tot de zorg die hij of zij nodig heeft, zonder financi\u00eble barri\u00e8res of commerci\u00eble beperkingen.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Sinds de invoering van het zorgstelsel in 2006, op voorstel van minister Hoogervorst (VVD), met marktwerking als leidend principe, is de Nederlandse gezondheidszorg ingrijpend veranderd. Het oorspronkelijke idee was eenvoudig: concurrentie zou leiden tot betere zorg tegen lagere kosten. In […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":12570,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,1986,2028,105,124],"tags":[2371,2359,2374,2366,2358,2357,2363,2364,2369,2375,2372,2360,2362,2365,2367,2378,2376,2377,2076,2368,2361,2373,2370,2380,2379,488,739,24,405,53,357,128,1341],"class_list":["post-12553","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-beleid-management-en-politiek","category-europese-uinie","category-politiek-en-macht","category-zorgstelsel","category-zorgverzekeraar","tag-apotheken","tag-basisverzekering","tag-brexit","tag-co-pays","tag-eigenbijdrage","tag-eigenrisico","tag-europesezorg","tag-gezondheidszorgkosten","tag-hervorming","tag-internationaaleperspectief","tag-lokaleoplossingen","tag-nederland","tag-nhs","tag-premies","tag-publiekezorg","tag-rechtvaardigezorg","tag-scandinavischezorg","tag-sociaalverzekeringsstelsel","tag-solidariteit","tag-toegankelijkheid","tag-verenigdkoninkrijk","tag-verplichteverzekering","tag-winstoogmerk","tag-zorgfinanciering","tag-zorghervorming","tag-farmacie","tag-gezondheid","tag-koos-dirkse","tag-marktwerking","tag-medicijnen","tag-zorgbeleid","tag-zorgstelsel","tag-zorgverzekeraars"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12553","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12553"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12553\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12569,"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12553\/revisions\/12569"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12570"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12553"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12553"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12553"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}