Door Koos Dirkse<\/strong><\/p>\n Nederland kampt met een groeiend tekort aan zorgpersoneel. Al jaren waarschuwen overheid, werkgevers, zorginstellingen en onderwijsorganisaties dat de druk op de gezondheidszorg onhoudbaar dreigt te worden. De vergrijzing zet door, de zorgvraag neemt toe en de komende jaren zijn tienduizenden extra zorgprofessionals nodig om de kwaliteit en toegankelijkheid van de zorg op peil te houden.\u00a0Tegen die achtergrond is het opmerkelijk dat goed opgeleide mbo-studenten hun diploma mislopen omdat zij niet slagen voor \u00e9\u00e9n verplicht examen: de generieke rekentoets.\u00a0Dat roept een fundamentele vraag op. Dient deze toets nog het doel waarvoor zij ooit is ingevoerd, of is zij uitgegroeid tot een bureaucratische drempel die talentvolle zorgverleners onnodig buiten het beroep houdt?<\/p>\n Laat \u00e9\u00e9n misverstand direct uit de weg worden geruimd: rekenen is onmisbaar in de gezondheidszorg. Verpleegkundigen moeten medicijndoseringen correct berekenen, infuuspompen instellen en meetwaarden kunnen interpreteren. Fouten kunnen ernstige gevolgen hebben. Niemand pleit ervoor die verantwoordelijkheid te bagatelliseren.\u00a0De discussie gaat dan ook niet over het belang van rekenen, maar over de vraag of de huidige rekentoets daadwerkelijk meet wat een toekomstige zorgprofessional in de praktijk moet beheersen.<\/p>\n Een voorbeeld uit mijn directe omgeving maakt duidelijk hoe schrijnend de situatie kan zijn.\u00a0Een 23-jarige student rondde een mbo-4-opleiding in de zorg succesvol af. Hij behaalde alle beroepsvakken, doorliep zijn stages met uitstekende beoordelingen en werd door praktijkbegeleiders gezien als een betrokken en deskundige toekomstige zorgverlener. Alles wijst erop dat hij morgen verantwoord in de zorg aan de slag kan.<\/p>\n Toch ontvangt hij geen diploma.\u00a0Niet omdat zijn vakkennis tekortschiet.\u00a0Niet omdat hij onvoldoende functioneert.\u00a0Niet omdat hij een risico vormt voor pati\u00ebnten.\u00a0Maar uitsluitend omdat hij herhaaldelijk zakt voor de verplichte rekentoets.<\/p>\n Na meerdere pogingen volgde hij een intensieve examentraining. Van de 25 deelnemers slaagden uiteindelijk slechts vier. Dat betekent dat 84 procent opnieuw zakte.\u00a0Wanneer zulke resultaten incidenteel voorkomen, kan dat aan individuele studenten liggen. Maar wanneer dergelijke signalen op meerdere plaatsen worden gehoord, is een andere vraag gerechtvaardigd: is het examen nog wel in verhouding tot wat ervan verwacht mag worden?<\/p>\n Een examen hoort vast te stellen of iemand over voldoende kennis en vaardigheden beschikt om een beroep verantwoord uit te oefenen. Het mag geen selectiewedstrijd worden waarin studenten stranden op onderdelen die slechts beperkt verband houden met hun toekomstige werkzaamhedenVeel mbo-studenten geven aan dat zij tijdens het examen vooral worden gehinderd door tijdsdruk, ingewikkelde vraagstellingen en opdrachten die volgens hen onvoldoende aansluiten bij de lessen die zij hebben gevolgd. Daardoor wordt niet alleen de rekenvaardigheid getoetst, maar ook taalbegrip, interpretatievermogen en examenstrategie.<\/p>\n Dat roept de vraag op of de toets nog wel meet waarvoor zij bedoeld is.\u00a0Wie jarenlang succesvol onderwijs heeft gevolgd, alle praktijkopdrachten heeft afgerond en door stagebegeleiders geschikt wordt geacht voor het beroep, zou niet alsnog moeten stranden op een generieke toets die onvoldoende aansluit bij de beroepspraktijk.<\/p>\n De gevolgen reiken verder dan de student alleen.\u00a0Voor de student betekent het uitstel van een diploma, een baan, een inkomen en een zelfstandige toekomst.\u00a0Voor de zorg betekent het opnieuw een lege vacature op een afdeling waar de werkdruk vaak al hoog is.\u00a0Voor de samenleving betekent het dat miljoenen euro’s aan opleidingskosten onvoldoende renderen, terwijl pati\u00ebnten langer moeten wachten op zorg.\u00a0Iedere student die onnodig vertraging oploopt, vergroot het personeelstekort. Iedere gemotiveerde zorgverlener die thuis zit omdat \u00e9\u00e9n examen in de weg staat, is een verlies voor collega’s, pati\u00ebnten \u00e9n belastingbetalers.<\/p>\n Nederland investeert jaarlijks grote bedragen in het opleiden van zorgprofessionals. Docenten, stagebegeleiders en zorginstellingen begeleiden studenten jarenlang naar een beroep waarvoor dringend behoefte bestaat.<\/p>\n Om vervolgens te zeggen:\u00a0“U bent geschikt om pati\u00ebnten te verzorgen. U bent geschikt om medicijnen toe te dienen. U bent geschikt om verantwoordelijkheid te dragen in de dagelijkse zorg. Maar u krijgt geen diploma omdat u niet slaagt voor een generieke rekentoets.”<\/em><\/p>\n Dat is een boodschap die steeds moeilijker uit te leggen is.<\/p>\n Niemand bepleit het afschaffen van rekenen binnen het mbo. Integendeel.\u00a0Maar het is wel gerechtvaardigd om te vragen of de huidige toetsvorm nog aansluit bij de praktijk.\u00a0Waarom wordt rekenen niet veel sterker ge\u00efntegreerd in beroepssituaties waarmee studenten dagelijks worden geconfronteerd?\u00a0Waarom wegen jarenlange praktijkervaring, positieve stagebeoordelingen en aantoonbare vakbekwaamheid uiteindelijk minder zwaar dan \u00e9\u00e9n generiek examen?<\/p>\n Dat zijn vragen die het onderwijs en de politiek zich serieus zouden moeten stellen.<\/p>\n Wanneer een examen structureel leidt tot grote aantallen gezakte kandidaten, is het onvoldoende om uitsluitend naar de studenten te wijzen. Ook het examen zelf verdient een kritische evaluatie.\u00a0Daarom is een onafhankelijk onderzoek nodig naar de moeilijkheidsgraad van de mbo-rekentoetsen, de beschikbare examentijd, de aansluiting tussen onderwijs en examinering en de relatie met de dagelijkse beroepspraktijk.\u00a0Onderwijs moet kwaliteit bewaken. Maar kwaliteit betekent niet dat examens zo moeilijk mogelijk moeten zijn.\u00a0Kwaliteit betekent dat examens eerlijk, valide en relevant zijn. Dat zij toetsen wat toekomstige beroepsbeoefenaren werkelijk moeten kunnen. En dat zij gemotiveerde studenten niet onnodig uitsluiten van een beroep waarin zij harder nodig zijn dan ooit.<\/p>\n Misschien moeten we onszelf uiteindelijk slechts \u00e9\u00e9n vraag stellen.\u00a0Wat heeft de samenleving meer nodig?<\/p>\n Een jonge zorgprofessional die in de praktijk heeft bewezen het vak te beheersen, verantwoordelijkheid neemt en uitstekend met pati\u00ebnten omgaat…<\/p>\n …of een onvervulde vacature omdat diezelfde zorgprofessional struikelde over \u00e9\u00e9n generieke rekentoets?<\/p>\n Het antwoord lijkt voor de hand te liggen.\u00a0Laten we er dan ook naar handelen.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Door Koos Dirkse Nederland kampt met een groeiend tekort aan zorgpersoneel. Al jaren waarschuwen overheid, werkgevers, zorginstellingen en onderwijsorganisaties dat de druk op de gezondheidszorg onhoudbaar dreigt te worden. De vergrijzing zet door, de zorgvraag neemt toe en de komende […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":12689,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[2755,2753,2747,2746,2450,2759,2075,2740,2741,2742,2763,2360,2762,2743,2768,2761,2769,2760,2614,2757,2736,2770,2751,2752,2764,2745,2744,2750,2748,2758,2766,2765,2754,2738,2739,2756,2767,2749,2737,1215,408,739,2130,1172,625,398,1915,1360,127,863],"class_list":["post-12690","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-beleid-management-en-politiek","tag-arbeidsmarkt","tag-beroepsonderwijs","tag-diploma","tag-examen","tag-koosdirkse","tag-kwaliteitvanzorg","tag-maatschappij","tag-mbo","tag-mbo4","tag-mboonderwijs","tag-ministerieocw","tag-nederland","tag-ocw","tag-onderwijsbeleid","tag-onderwijsexamens","tag-onderwijshervorming","tag-onderwijsinnovatie","tag-onderwijskwaliteit","tag-opinie","tag-opleiden","tag-personeelstekort","tag-praktijkervaring","tag-praktijkleren","tag-praktijkonderwijs","tag-publiekdebat","tag-rekenen","tag-rekentoets","tag-stage","tag-studenten","tag-talent","tag-toegankelijkezorg","tag-toekomstvandezorg","tag-vakmanschap","tag-verpleegkunde","tag-verpleegkundige","tag-werkindezorg","tag-zorgcrisis","tag-zorgstudenten","tag-zorgtekort","tag-beleid","tag-bureaucratie","tag-gezondheid","tag-gezondheidszorg","tag-onderwijs","tag-onderzoek","tag-politiek","tag-toekomst","tag-vergrijzing","tag-zorg","tag-zorgpersoneel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12690","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12690"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12690\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12695,"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12690\/revisions\/12695"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12689"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12690"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12690"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/medisoft.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12690"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Rekenen is essentieel, maar de toets moet wel relevant zijn<\/h2>\n
Een diploma binnen handbereik<\/h2>\n
Wanneer wordt een examen een hindernisbaan?<\/h2>\n
De prijs van \u00e9\u00e9n examen<\/h2>\n
Een systeem dat zichzelf tegenwerkt<\/h2>\n
Tijd voor een eerlijke discussie<\/h2>\n
Tijd voor onafhankelijk onderzoek<\/h2>\n
De vraag die telt<\/h2>\n
\n<\/div>\n