Menu

Het ontzettend trage overheidsapparaat

Als je je verdiept in de manier waarop de overheid zijn werkzaamheden uitvoert, dan reizen je de haren ten berge! Vele artikelen heb ik geschreven over ons zorgstelsel. Deze zijn allemaal terug te vinden op mijn website www.medisoft.nl. Ook de pagina’s die ik heb geschreven voor dagblad De Telegraaf.

Persoonlijk
Vele jaren ben ik zelf overheidsdienaar geweest. Eerst, door mijn bouwkundige opleiding, als projectleider binnen het ministerie van Volkshuisvesting en RO, daarna binnen een academisch ziekenhuis. Nooit heb ik mij met een goed gevoel kunnen bewegen binnen de kaders, die gesteld waren. In de eerste periode werd ik bijna wekelijks op het matje geroepen, omdat ik teveel dossiers afhandelde, dat ik niet kon maken ten opzichte van mijn collegae. Was het gemiddelde 10 tot 12 dossiers per dag, ik deed er 40 plus.
Bij mijn aantreden binnen het ziekenhuis had ik verwacht, dat de gehele administratie geautomatiseerd was, maar niets was minder waar. De zorgverleners werden door vijf verschillende afdelingen ‘lastiggevallen’ voor informatie. Mijn taak in deze was, om met mijn automatiseringsachtergrond hier verandering in aan te brengen. Om kennis van zaken op te doen en met de zorgverleners te kunnen communiceren, was ik, naast mijn werk, de studie geneeskunde gaan volgen aan de Universiteit Leiden, een zware opgave.
Na drie jaar was het project klaar. Het resultaat was, dat een deel van de uitgevoerde verrichtingen (radiodiagnostiek en laboratoria) automatisch werden ingevoerd in het Ziekenhuis Informatie Systeem (ZIS) en de rest vanaf de werkplek door de zorgverlener werden doorgestuurd. Besparing: 10 medewerkers en zeer veel tijd en kosten.

Uitbreiding
Vele ziekenhuizen waren in dit systeem geïnteresseerd en wilden dit overnemen. Uiteindelijk heeft dit geleid tot een samenwerking van 44 ziekenhuizen. In feite had ik een nieuwe organisatie binnen een bestaande organisatie opgebouwd. Het bureau, bestaande uit vijf medewerkers, werd uit het ziekenhuis getild en omgezet tot een stichting. Ik werd aangesteld als directeur. Op basis van de door ons aangeleverde gegevens kon er voor 10 miljard gulden verantwoord worden gedeclareerd.

Waarom schrijf ik dit!
In de tijd dat het systeem werd opgebouwd, de tachtiger jaren, was de automatisering zeer beperkt. Wij konden alleen gebruikmaken van monochrome terminals, die aan het ZIS waren gekoppeld. De updates, waaronder de tarieven, werden vier maal per jaar via een tape naar alle ziekenhuizen verzonden. De aanpassing van de tarieven vonden drie maal per jaar plaats, waarbij wij per keer, merendeels handmatig, zo’n honderdduizend tarieven in het systeem moesten aanpassen. Toch lukte dat. Op basis van onze gegevens kon de geschiedenis van een patiënt volledig worden achterhaald en werden de verrichtingen op de factuur volledig gespecificeerd. Vermeldenswaardig hierbij is dat wij nog te maken hadden met drie verschillende verzekeringen: ziekenfonds, particulier en privé patiënten! Dit zonder PC, laptop of tablets. Het lukte ons!
Als je nu ziet hoe dit alles is georganiseerd dan zakt de broek ervan af. Je struikelt binnen de ziekenhuizen over het aantal managers, consultants en er zijn meer vergadertafels dan operatietafels. De dames en heren zijn voorzien van de meest moderne apparatuur. Bestond in mijn tijd een administratieve dienst uit 26 medewerkers, nu zijn het financieel-economische diensten met meer dan 120 personen. Binnen de automatiseringsdienst is een personeelsbestand van 60 mensen geen uitzondering.

Informatie
Gisteren ontving ik van mijn zorgverzekering een overzicht over de betaling van het eigen risico. Op de nota stond het ziekenhuis vermeld, de datum en ‘medische verrichting’. Geen afdeling, geen behandelaar en niet aangegeven wat er is gebeurd. Als je binnen het bedrijfsleven een factuur ontvangt is deze volledig gespecificeerd, want jij moet uiteindelijk die nota betalen. Binnen de zorg ligt dat anders: men kan het niet aangeven. Ook wanneer je naar de zorgverzekering belt, weet men dat niet. Zover heeft men het nu laten komen, administreren om te administreren! Miljarden wordt er uitgegeven aan automatisering, waaronder een Elektronisch Patiënten Dossier (EPD), waaraan nu twintig jaar wordt ‘gewerkt’ en dat nog niet functioneert. Internationale congressen voor zorgadministrateurs vinden vele malen per jaar plaats, waar veel administratief personeel, ten last van de zorgkosten, naar toe gaan, maar dat weinig tot geen resultaat oplevert.
In ons land zijn zeer veel organisaties, die betaald worden uit de zorgkosten, waarvan het functioneren vraagtekens oplevert. Omdat het management vaak niet weet wat er binnen hun eigen organisatie gebeurt, krijgen onderzoeks- en managementbureus en consultants continu opdrachten om helderheid te brengen. Daarbij krijgen zelfstandig gevestigde zorgaanbieders steeds meer administratie op hun dak van de zorgverzekeraars. Die laatsten varen er wel bij, want die hebben bij de invoering van dit nieuwe zorgstelsel door minister Hoogervorst (VVD, 2006) een blanco cheque gekregen om de uitvoering te doen. Komt men met de kosten niet uit, dat gaat het jaar daarop gewoon de premie omhoog. Er wordt nauwelijks controle uitgevoerd over de uitgaven en de kosten van de bedrijfsvoering van de zorgverzekeraar!

Zorgkosten
Zoals dagelijks in de media is te lezen rijzen de zorgkosten de pan uit. In 2005, het jaar voordat de nieuwe zorgverzekeringswet werd ingevoerd, bedroegen de totale zorgkosten ruim 65 miljard euro, nu (2022) is dit opgelopen tot 116 miljard euro. Zoals het RIVM heeft aangegeven zullen in 2060 deze kosten 291 miljard euro bedragen. De premie is sinds 2006 met 500 euro per persoon gestegen. Het eigen risico is in 2008 ingevoerd en bedroeg toen 150 euro, in 2022: 385 euro! Daarnaast heeft de burger te maken met steeds meer handelingen en produkten die niet meer worden vergoed of een steeds hogere eigen bijdrage vragen.

Beleid
En wat doen de beleidsmakers en de regering? Om de nieuwe premie voor het komende jaar te berekenen, wordt gekeken naar de totale zorguitgaven van het jaar en de stijging ten opzichte van het jaar daarvoor. Op basis van die gegevens wordt bepaald hoeveel de premie, eigen risico en/of eigen bijdrage het jaar daarop zal bedragen. Er wordt niet gekeken wat de uitgaven waren: klopt het declaratiesysteem wel, kan de veertig miljard aan bureaucratie niet verminderd worden, etc etc.

Tot slot
Ik heb hier nu de zorg besproken, maar dit geldt voor het gehele functioneren van de overheid, zoals de belastingdienst, VWS, onderwijs, defensie en volkshuisvesting. Om even het laatste te benoemen. In mijn tijd waren we verplicht om circa 150.000 nieuwbouw woningen per jaar te realiseren, waarvan 120.000 sociale woningen (woningwet, premiehuur en premiekoop). Momenteel is dit een zeer klein percentage hiervan en werd, ondanks de woningnood, het zelfstandige ministerie opgeheven.
Nu is er weer een minister aangesteld, De Jonge, die het probleem moet gaan oplossen. Hoe is mij een raadsel, want het ministerie van VRO is verdeeld onder drie andere ministeries. Hoe kun je zo beleid voeren?!
Om tot slot nog even de belastingdienst aan te halen. Als je niet op tijd je belasting betaalt, vinden ze je direct. Hun foute beleid, dat alle grenzen te boven gaat, ziet geen kans om de slachtoffers schadeloos te stellen, met verstrekkende gevolgen. Het kabinet moest hierdoor aftreden en keert na de verkiezingen gewoon weer terug en gaat verder met het beleid zoals dit voorheen werd gevoerd.
Het wordt tijd dat het totale overheidsapparaat eens volledig wordt herzien. Nu is het zo, dat “als het vandaag niet uitkomt, we er de komende dagen wel eens naar zullen kijken”. Ons salaris wordt toch wel iedere maand vanuit de belastingpot betaald!

Ondanks dat ik mij binnen de overheid altijd keihard heb ingezet, zeer lange dagen maakte, avonden- en weekenden doorwerkte en vrijwel nooit vakantie opnam, is het opzetten van een eigen onderneming toch wel van een heel andere orde. Dag- en nacht heel hard werken, veel (spaar)geld investeren, alle privézaken, zoals vakanties, uitjes en etentjes aan de kant zetten, om een beetje inkomen te genereren! Daarbij ging er veel geld zitten in voorraad, huur bedrijfspand en verzekeringspremies. Bij ziekte of een dag vrij was er geen inkomen!